front_ontheemdDe vele verhuizingen van asielzoekerskinderen is al jarenlang een groot probleem. In het rapport ‘Kind in het centrum: Kinderrechten in asielzoekerscentra‘ dat in 2009 door UNICEF is gepubliceerd, wordt het vele verhuizen genoemd als één van de fundamentele knelpunten. De aanbeveling aan de regering: koppel de procedure los van de opvang, zodat je kinderen en gezinnen niet steeds van de ene naar de andere opvanglocatie hoeft te verplaatsen. Kinderen in de schoolgaande leeftijd zouden maximaal één keer mogen verhuizen.

Verontrustende cijfers
Aan deze oproep is tot op heden onvoldoende gehoor gegeven. De Werkgroep Kind in azc bracht in 2012 opnieuw in kaart hoe vaak, en om welke redenen, kinderen in azc’s moesten verhuizen. De uitkomsten waren verontrustend: de cijfers over het jaar 2012 (en daarvóór) lieten zien dat asielzoekerskinderen gemiddeld één keer per jaar moesten verhuizen. Dat was gemiddeld tien keer zo vaak als een Nederlands kind.

Over deze cijfers en over de schadelijke gevolgen van de vele verhuizingen voor asielzoekerskinderen heeft de werkgroep in 2013 de publicatie ‘Ontheemd: De verhuizingen van asielzoekerskinderen in Nederland’ gepresenteerd (zie ook het persbericht van 31 januari 2013). De landelijke media besteedden er uitgebreid aandacht aan, zie bijvoorbeeld het artikel ‘Asielzoekerskind pakt tien keer zo vaak de koffers’ in dagblad Trouw en de berichtgeving op Nu.nl.

De Werkgroep Kind in azc pleitte in 2013 voor de volgende acties:

  • Een onafhankelijke analyse van de verhuiscijfers.
  • Het loskoppelen van de asielprocedure (in ieder geval voor asielzoekersgezinnen) van de opvang(locatie). Dit kan bijvoorbeeld door een aantal ‘duurzame’ (dus structurele) kindvriendelijke locaties te realiseren, waar gezinnen van het begin tot het einde van de procedure verblijven.
  • Afschaffing van de gezinslocaties en opvang van uitgeprocedeerde gezinnen in reguliere azc’s, vanwaar gewerkt wordt aan terugkeer naar het land van herkomst. Ook dat scheelt één verhuizing.
  • Permanente, eenduidige en transparante registratie van alle verhuizingen van asielzoekerskinderen.

Het laatste punt is gehonoreerd tijdens het Algemeen Overleg op 13 maart 2013. De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zegde toe om het COA opdracht te geven tot permanente monitoring van verhuisbewegingen en om de Tweede Kamer jaarlijks te informeren over de verhuiscijfers. In november 2013 verscheen een artikel over de vele verhuizingen in UNICEF Magazine. De kinderen die daarin aan het woord kwamen, vertelden dat er nog steeds sprake was van veel (overbodige) verhuizingen.

Onderzoek van AMC en GGD Nederland
In december 2013 publiceerden het AMC (afdeling sociale geneeskunde) en GGD Nederland resultaten van hun onderzoek naar het effect van verhuizen op de gezondheid van kinderen in asielzoekerscentra. Het onderzoek vond plaats in de periode 2011-2013 en was gebaseerd op geanonimiseerde gegevens van ruim 8000 asielzoekerskinderen (4 – 18 jaar) die in de periode 2000-2008 in de centrale opvang asielzoekers woonden. Het bleek dat kinderen die in korte tijd vaak moesten verhuizen meer psychische en psychosomatische klachten hadden. De onderzoekers concludeerden dat het schadelijke effect groter was bij kwetsbare kinderen, bijvoorbeeld kinderen met geweldservaringen en kinderen met een moeder met een depressie of een post traumatische stress stoornis (PTSS).

In juni 2014 gingen Kamerleden in debat met de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over de Rapportage Vreemdelingenketen 2013, waarin onder meer verhuiscijfers staan vermeld. In een brief aan de Tweede Kamer reageerde de Werkgroep Kind in azc op de landelijke cijfers en vroeg daarbij opnieuw aandacht voor de verhuizingen van asielzoekerskinderen.

Opstand in Almelo
In juli 2015 werd bekend dat het COA van plan was om alle gezinnen die op de gezinslocatie in Almelo woonden te verhuizen naar andere centra. De kinderen die op deze locatie woonden kwamen tegen dit voornemen in opstand en schreven brieven aan de koning en de staatssecretaris. Het college van burgemeester en & wethouders van Almelo steunde hen en sprak zich uit tegen de verhuizing. De Werkgroep riep op om de verhuizing terug te draaien en Kamerleden vroegen de staatssecretaris om uitleg, zie ook het artikel in Trouw van 15 juli 2015.